De sleutels

ancianos-en-soledad.jpg

De sleutels

Son las 12.45 acabo de comerme mi sandwich, y estoy lista par air a mi siguiente cliente…

Het is kwart voor een. Ik sta klaar om naar mijn volgende client te gaan. 

Ik heb net mijn broodje gezond opgegeten. Het is dinsdag. Vandaag heb ik een nieuwe cliënt. Gelukkig woont hij dichtbij. Hij woont bij ons in de buurt. Even de straat uit, de hoek om en ik ben er. Het is guur. De winter is in aantocht. Ik bel aan. Al snel gaat de deur open. Meneer woont op de eerste etage en staat boven aan de trap. Rechts langs de treden zie ik een stoeltjeslift. Ik ga de trap op. Als ik boven ben moet ik even op adem komen.

“Goede middag meneer …” 

Ik zie hem denken: Alweer een nieuw gezicht!

We gaan naar binnen.

Ik stel me voor en hij vertelt iets over zichzelf. Zijn verhaal is niet zo positief. Meneer heeft een hersenbloeding gehad. Zodoende praat hij wat moeilijk. Het zorgt er voor dat het even duurt voordat ik goed begrijp wat hij bedoelt. 

Het is inmiddels elf maanden geleden dat ik naar Nederland kwam. Mijn Nederlands is al redelijk, maar het niveau is nog niet zo hoog.

Dit kan een interessante middag worden.

Pregunto sobre las actividades que vamos a realizar…

Ik vraag meneer naar de activiteiten die we vandaag moeten ondernemen. Hij wil naar de supermarkt om boodschappen te gaan doen. 

Ik stem er mee in, ook al is het vandaag erg koud. Er is zelfs sneeuw voorspeld. Ik help meneer om een dikke jas aan te doen. Daarna wanten, een muts en een sjaal. Alles is gereed.

Wij gaan op pad.

A través de la escalera eléctrica …

Meneer gaat met de stoeltjeslift naar beneden. Langzaam, maar met vaste snelheid. arriveert hij in het benedenportaaltje. Daar staat zijn elektrische rolstoel klaar. Hij stapt er in. We gaan de straat in op weg naar de winkel.

Ik loop naast meneer. Een vrouw groet hem. Meneer kijk naar haar en vertrouwt mij toe dat deze vrouw seks met hem wil hebben. Verbaasd kijk ik meneer aan en vraag hem hoe hij dat weet. Zijn antwoord is kort:”Maakt niet uit, ik weet het gewoon…”

Entramos al supermercado …

We gaan de supermarkt in en doen de boodschappen: kaas, eieren, tomaat, mayonnaise en nog andere produkten. Alles gaat in de grote mand die aan de voorzijde van de elektrische rolstoel hangt. 

Ik vraag hem of dit alles is wat hij nodig heeft.

“Nee, we moeten nog een kratje pakken” mompelt hij.

“Een kratje?” vraag ik verbaasd. “Wat bedoelt u? Wat is dat?”

Meneer kijkt me aan met een blik van: Bedondert ze mij nou!

“Ja, wat is dat? Pils natuurlijk. Bier …”

We gaan naar de biertjes. Meneer wijst een kratje aan. Ik zet het onder op de rolstoel.

We verlaten de supermarkt en gaan naar de bakkerij om tien witte bolletjes te halen.

We rekenen af en gaan naar buiten. Het is behoorlijk koud geworden … 

Meneer wil ook nog even naar de slagerij. Daar kiest hij filet americain uit. Alles in de mand.

Als we weer buiten staan blaast er een gure wind in onze gezichten.

Snel nemen we de kortste weg naar huis. 

Eenmaal voor de deur vraagt meneer of ik de sleutels heb.

“Nee meneer, de sleutels heeft u zelf …” 

Hij kijkt me verontwaardigd aan: “Nee nee, die sleutels moet jij hebben, ik weet het zeker!”

Ik word een beetje zenuwachtig. Wat een gedoe. En dat alles in de kou voor een verveloze deur.

Waar zijn die sleutels. Ik voel voor alle zekerheid in al mijn zakken. Inspecteer mijn schoudertas. Ik denk nog dat meneer een grapje maakt. Maar nee, het blijkt waar te zijn. De sleutels zijn weg. We kunnen niet naar binnen. Daar sta we dan. Het is vandaag mijn tweede maand in de thuiszorg en dan zoiets …

Wie kan mij helpen? Hoe ga ik dit allemaal uitleggen? Mijn Nederlands is nog niet zoals het zou moeten zijn.

Ik bel aan bij de bovenburen …

Geen gehoor!

Niemand doet open. 

De straat is uitgestorven. 

Niemand buiten in deze kou.

Decido llamar a mi trabajo para pedir ayuda …

Ik besluit om naar het werk te bellen en om hulp te vragen. Maar dan ontdek ik dat ik geen belminuten meer heb. Hoe kan ik nu bellen? 

Ik zeg tegen meneer dat ik bij de buren hiernaast ga aanbellen. Ik loop naar de aangrenzende deur en bel aan.

Een jongeman doet open. In mijn steenkolen Nederlands probeer ik het probleem uit te leggen.

Dan doet zich een wonder voor! De magie in dit leven!

Hombre me responde en fluido español …

De jongeman antwoordt in vloeiend Spaans.

Ik ben nu wel heel verbaasd. Hoe is het mogelijk? Ik moet er om lachen.

 “Maar dat is toevallig. Jij spreekt Spaans. Wat goed, dan kun je mij misschien helpen!” Ik spreek weer even mijn moedertaal.

En, hij helpt mij! 

Hij belt de sleuteldienst. Zij komen, maar helaas, zij kunnen pas over een uur langskomen. Ik mag zijn telefoon gebruiken en bel naar mijn werk. Ik leg de situatie uit. 

Het lijkt wel alsof ze dit verhaal al kennen. Het is waarschijnlijk niet de eerste keer dat meneer zoiets overkomt. Zij hebben geen oplossing voor mij. Er zit dus niets anders op dan te wachten op de sleuteldienst. Daar staan we dan, voor een gesloten deur in de kou. Ik wrijf even over de rug van meneer. Hij grinnikt en lacht naar mij:”Ha, lekker zeg …!

Nieuw initiatief.

“Weet u, ik ga even aan de achterkant kijken. Misschien kunnen we daar naar binnen.”

Hij kijkt me aan en grinnikt weer. Hij zit er helemaal niet over in.

“Ja, aan de achterkant is het vaak mooier dan aan de voorkant.”

Ik loop om het huizenblok en kom bij de achtertuinen. Er is geen enkele doorgang. Nee, dat schiet niet op. Dan maar weer terug naar meneer.

Als ik de straat inloop zie ik dat meneer in gesprek is met een andere man. Ik loop naar ze toe. Het is de bovenbuurman. We hebben geluk. De voordeur kan geopend worden.

In het benedenportaal is het al heel wat aangenamer.

De buurman gaat naar boven en wij installeren ons onder aan de trap bij de traplift.

Meneer doet zijn handschoenen uit.

“Zal ik gelijk maar een pilsje nemen” lacht hij. 

We raken in gesprek. Ik vertel hem waar ik vandaan kom en dat ik hier in de buurt woon. Samen met mijn vriend, een filmmaker. Meneer vindt het heel interessant. Ook al praat hij moeilijk vanwege zijn afasie, hij kan mij goed volgen. 

“Zal ik de voordeur maar dicht doen?”

“Goed idee, tocht het niet zo.”

Ik doe de deur dicht en samen staan we opgepakt in het kleine halletje. Moeilijke situatie. Ik ga op een traptrede zitten. Ik bel mijn vriend, de filmmaker. Het duurt niet lang of er wordt op de deur gebonkt. 

Mijn vriend verschijnt ten tonele. Hij begroet ons en stelt zich voor aan meneer.

Meneer heeft er schik in. Gezellig bij elkaar.

De tijd verstrijkt tergend langzaam. Zwijgend kijken we elkaar aan. Dan horen wij boven onze hoofden het geluid van een deurbel. Er wordt op de deur gebonkt. Het is de sleuteldienst. Mijn vriend springt op en doet de voordeur open. Er staat een jongeman van ongeveer dertig jaar.

“De sleuteldienst, meneer. Wat kan ik voor u betekenen?”

Ik sta op en geef de sleutelman een hand.

“Heel veel. wij kunnen niet naar binnen. De sleutels van meneer hier zijn verdwenen.”

“Komt goed mevrouwtje!”

Ik pak de boodschappenmand en we gaan naar boven. De sleutelman voorop. Meneer in de stoeltjeslift. Wij erachteraan.

De sleutelman blijkt een vakman te zijn. Hij heeft de deur snel open. 

O, wat zijn we blij. We zijn verkleumd. Die kou hier ben ik niet gewend.

Als we binnenkomen in het warme huis zie ik dat meneer heel opgewekt is. Hij is zelfs een beetje opgewonden.

Hij vraagt aan mijn vriend of hij even het kratje bier naar boven wil brengen.

“Het staat nog onder op de rollator.”

Mijn vriend gaat de trap af en is snel weer terug met het kratje bier. 

“Zet het maar even in de keuken” mompelt meneer.

Meneer se siente feliz que hay mucha gente en su casa…

Ik zie dat meneer blij en gelukkig is. Het stemt hem vrolijk om zoveel mensen over de vloer te hebben: de sleutelman, mijn vriend en ik.

Meneer wijst naar het sleutelrekje naast de voordeur.

“Kijk, daar hangen ze, de sleutels!”

Ik vraag me af hoe het kan dat we zonder sleutels zijn vertrokken?

Er wordt op de deur geklopt. Het is de bovenbuurman. Hij komt informeren of alles in orde is.

Meneer nodigt hem uit om binnen te komen.

Ik bedenk dat al die mensen door mij zijn opgetrommeld. 

Het probleem is van gedaante veranderd. Het is plotseling een feestje. 

Meneer nodigt ons allemaal uit om gezellig een biertje te drinken in de woonkamer. 

Ineens dringt het tot me door dat meneer die sleutels misschien wel met opzet aan het haakje heeft laten hangen.

Het is misschien wel een kreet om aandacht, een vraag naar gezelschap. 

 

Kijk, daar zit meneer … temidden van zijn gasten.

Hij heeft nu de controle over deze situatie. 

Plotseling zijn er vrienden. 

Even niet denken aan die vervelende rolstoel, aan die afasie, aan die eenzaamheid.

Een ironisch lachje zweeft rond zijn mond.  

We vullen de glazen en toasten op de goede afloop.

Vandaag even een moment van geluk.

De magie in de zorg! Die magie toch…!

 

De magie in de zorg

Vertrouw altijd op de magie, het magische, het onberekenbare.  Dat is wat ons leven zo spannend maakt. Magie zit in alle dingen. De wereld om ons heen wordt boeiend door de magie. “Ik houd van jou!”  Ook dat is magie. Het schept een band tussen twee mensen. Magie maakt een relatie verwachtingsvol en ondoorgrondelijk. Maar wat is magie nou eigenlijk?

Is het misschien het onberekenbare, het onbekende? We kunnen het niet precies omschrijven. We geven het daarom maar een naam, we noemen het magie. In ons onderbewustzijnvallen de dingen soms samen. Dan ontstaat het inzicht dat er in dit leven meer is dan dat we kunnen waarnemen. Magie kan je verleiden om onbezonnen in een leegte te stappen, zonder angst en met open hart. Het is alsof er een geest is die zijn helpers uitstuurt om je de weg te wijzen. Je kan niet anders dan vertrouwen op de magie. De magie is er eigenlijk altijd. De magie stuurt …

Alles wat je doet in de zorg heeft ook te maken met magie. Je legt contacten met ouderen. Een contact is pas goed als de magie zijn werk heeft gedaan. De glimlach van ouderen is magie.

In mijn werk kan ik niet zonder die magie. Omdat het werk zo zwaar is heb ik steun nodig. Ik vertrouw op de magie die mij sterk maakt. Zo’n dag als vandaag bijvoorbeeld. Het is zondag. Vanochtend ben ik vroeg opgestaan. Kwart over zes ging de wekker af. Douchen, aankleden en met de tram van vijf voor zeven naar mijn werkplek. Daar begint de dienst om half acht. Ouderen helpen opstaan, wassen en aankleden. Ik loop gemiddeld 30 kilometer per week. Het is een groot verzorgingshuis met 7 verdiepingen. Er zijn galerijen waarop de appartementen van de bewoners uitkomen. Soms is het daar nat en koud en waait er een gure wind over de galerij. Eenmaal binnen bij de client wordt je omgeven door een bijna tropische warmte. Het ruikt er niet altijd even fris, En dat is dan een understatement.

Je moet er altijd voor de ander zijn. De magie zorgt er voor dat je tegen al die vieze luchtjes kan. Dat je zonder zuchten zware mensen uit bed kan tillen, ook al doet je rug pijn. En erger nog, als je collega’s hebt waar je niet van op aan kunt. Als de samenwerking niet verloopt zoals je zou willen.

Soms zie ik ook veel open wonden: decubitus, doorligging … Ik probeer dan sterk te blijven. Wat niet altijd lukt. Een bed vol urine. Ik moet de vieze lakens wegduwen en alles droog wrijven. Dan de schone lakens op het bed uitspreiden en instoppen... De client uitkleden en onder de douche zetten. Met zachte hand het lichaam schoonmaken. Rustig, en daarna schoon kleding aan... en een lekker geur.

Ik moet alle noden van de cliënten oplossen. Dat is mijn taak.

Maar dan is er plotseling dat ene magische moment. Mevrouw Hennekij, een dame van 78 jaar, pakt mij vast en geeft mij een zoen op de wang. Zo blij is zij met mijn aanwezigheid en mijn hulp. Ik krijg er een flinke portie zelfvertrouwen mee terug en kan weer verder gaan met mijn werk. Als je dankbaarheid ontvangt kun je zelf weer een lichtje zijn voor anderen. Je kan weer van de mensen houden. Je kan weer geduld opbrengen als er problemen zijn. Er ontstaat een wisselwerking. En, wat ook belangrijk is, je leert waarderen dat je zelf gezond bent en al dat soort dingen kunt doen.

Dat is de werking van magie.

Er zijn ook momenten in dit werk dat je je machteloos voelt. Dan lopen de dingen niet zoals je verwacht. Je hoopt dan dat je de juiste woorden gebruikt tegenover de clienten. Soms is er een gevoel van twijfel. Doe ik het wel goed? Waarom is die collega zo vervelend tegenover de client? Moet ik haar niet een beetje bemoedigen? In moeilijke situaties probeer ik altijd mezelf te blijven en me niet te laten beïnvloeden door mijn omgeving. Ik trek mijn eigen plan. Ik maak waarschijnlijk ook fouten, maar die leren me dan de grenzen van het leven kennen. Fouten zijn er ook om van te leren. Gelukkig is er dan de magie om de foute dingen in goede banen te leiden. Ja, ik blijf vertrouwen op de magie!

 

Ervaringen en levensverhalen...

Mijn ervaring in de zorg...

In de avond… als een dagelijks ritueel... ga ik haar huis binnen... Ze zit op haar oude bank, ze wacht net als elke avond op iemand... Ik glimlach, ze lacht naar me. Ze weet dat ik er ben, maar ze kent mij niet... Wie er naar haar huis komt, dat weet ze niet... elke dag is het een verrassing. 

...Zij staat langzaam op, met haar rollator... Langzaam beweegt ze naar de badkamer... Ik begin haar uit te kleden.  
Ik voel haar kwetsbare en gevoelige huid. 
Zij zegt: mijn borsten zijn niet zoals voorheen, ze zijn nu oud, mijn lichaam is niet meer mooi... Je bent erg mooi, echt een mooie vrouw, zeg ik. Ik kan haar botten voelen, aanraken, ik voel mijn handen langs haar botten, en ik voel het verstrijken van de tijd. Kwetsbaar en zwak door de tijd. In haar meer dan 90 jaar. Iedere activiteit die ze doet, kost haar veel energie... ze heeft nog steeds energie om te lachen... Ik wrijf mijn handen over haar huid, langzaam, voorzichtig, de zeep glijdt langzaam langs haar lichaam naar beneden… het lichaam wordt schoon... Haar ogen en huid zijn een weerspiegeling van haar ziel, en ik kan het zien... Haar huid heeft de geur van het verleden, de sporen van de liefde zijn er nog steeds, als een litteken... Naakt, helemaal naakt. Ik kijk naar haar, ze lacht naar me. Ik help haar om haar pyjama aan te trekken, en langzaam loop ik met haar naar haar bed. Ik leg mijn handen op haar voorhoofd, om warmte te geven, energie over te brengen... ze legt haar hoofd op het kussen. Ik lach, we lachen en we zeggen 'tot morgen'...

Persoonlijke begeleiding & activiteiten - Spaans lessen

"Vía de organisatie “Beter Thuis” ben ik met Miralba in contact gekomen.
Ongeveer 3 maanden kwam zij me 1 keer per week spaanse les geven.
Op uiteenlopende manieren krijg ik les, via liedjes, gedichten en met een Colombiaanse krant.
Daarbij leerde ik hoe daklozen een leegstaand pand in bezit namen en er iets bijzonders van maakten door de muren binnen te verven. Kunstenaars brachten buiten muurschilderingen aan. De buurt werd steeds enthousiaster en brachten uiteindelijk meubels voor het huis.
Een andere les ging over het bereiden van Colombiaanse gerechten. Ook de Colombiaanse bakbanaan werd onder de les uitgeprobeerd.
De conversatie les ging over alle mogelijke onderwerpen en was heel interessant.
De woordenkennis werd onderhand aangevuld tijdens boeiende gespreken.
Al met al kreeg ik ook meer idee over Colombia, wat anders dan de bekende maffia..."