De sleutels
/De sleutels
Amsterdam, februari 2012
Het is kwart voor één. Ik heb net mijn broodje gegeten en sta klaar om naar mijn volgende cliënt te gaan. Het is dinsdag en ik bezoek vandaag voor het eerst een nieuwe cliënt. Gelukkig woont hij dichtbij: even de straat uit, de hoek om, en ik ben er.
Het is guur buiten. De winter komt eraan. Ik bel aan. Al snel gaat de deur open. Meneer woont op de eerste verdieping en wacht boven aan de trap. Langs de treden loopt een stoeltjeslift. Ik neem de trap en moet boven even op adem komen.
‘Goedemiddag, meneer.’
Ik zie hem denken: alweer een nieuw gezicht.
Binnen stel ik me voor. Meneer vertelt iets over zichzelf. Hij heeft een hersenbloeding gehad en praat daardoor moeilijk. Het kost me tijd om hem goed te verstaan. Ik woon inmiddels elf maanden in Nederland. Mijn Nederlands gaat steeds beter, maar ik moet soms nog zoeken naar de juiste woorden.
Dit kan een bijzondere middag worden.
Ik vraag meneer wat hij graag wil doen. Hij wil boodschappen doen. Hoewel het koud is en er sneeuw is voorspeld, gaan we op pad. Ik help hem zijn dikke jas aan te trekken. Daarna volgen de wanten, de muts en de sjaal.
Meneer neemt de stoeltjeslift naar beneden, waar zijn elektrische rolstoel klaarstaat. Hij stapt over en we vertrekken naar de supermarkt.
Een vrouw groet hem onderweg. Meneer kijkt haar na en vertrouwt me toe dat ze seks met hem wil. Verbaasd vraag ik hoe hij dat weet.
‘Maakt niet uit. Ik weet het gewoon,’ zegt hij.
In de supermarkt kopen we kaas, eieren, tomaten, mayonaise en nog wat andere boodschappen. Alles gaat in de mand aan de voorkant van zijn rolstoel.
‘Is dit alles wat u nodig heeft?’ vraag ik.
‘Nee, we moeten nog een kratje halen,’ mompelt hij.
‘Een kratje?’
Hij kijkt me aan alsof ik hem voor de gek houd.
‘Ja, pils natuurlijk. Bier.’
We gaan naar het bier. Meneer wijst een kratje aan en ik zet het onder op de rolstoel. Daarna halen we bij de bakker tien witte broodjes en gaan we nog even langs de slager. Meneer kiest filet americain uit.
Buiten is de wind nog kouder geworden. We nemen de kortste weg naar huis.
Bij de voordeur vraagt meneer:
‘Heb jij de sleutels?’
‘Nee, meneer. U heeft ze zelf.’
Hij kijkt me verontwaardigd aan.
‘Nee, die moet jij hebben. Dat weet ik zeker.’
Ik word zenuwachtig. We staan buiten in de kou voor een gesloten deur. Ik voel in al mijn zakken en kijk in mijn tas. De sleutels zijn nergens te vinden. We kunnen niet naar binnen.
Het is mijn tweede maand in de thuiszorg. Hoe moet ik dit uitleggen? Mijn Nederlands is nog niet zo goed als ik zou willen.
Ik bel aan bij de bovenburen, maar er doet niemand open. De straat is stil en verlaten. Niemand is buiten met deze kou.
Ik wil mijn werk bellen om hulp te vragen, maar dan merk ik dat mijn beltegoed op is. Ik vertel meneer dat ik bij de buren hiernaast ga aanbellen. Een jonge man doet open. In mijn gebrekkige Nederlands probeer ik uit te leggen wat er aan de hand is.
Dan gebeurt er iets onverwachts: hij antwoordt in vloeiend Spaans.
Ik moet lachen. Wat een toeval. Hij belt de slotenmaker en laat me zijn telefoon gebruiken om mijn werk te bellen. De slotenmaker kan pas over een uur komen. Mijn werk kent het probleem blijkbaar al, maar heeft geen oplossing. Er zit niets anders op dan wachten.
We staan samen voor de gesloten deur in de kou. Ik wrijf over de rug van meneer. Hij grinnikt.
‘Ha, lekker zeg.’
Misschien kunnen we via de achterkant naar binnen, stel ik voor. Meneer kijkt me aan en lacht opnieuw.
‘Ja, aan de achterkant is het vaak mooier dan aan de voorkant.’
Ik loop om het huizenblok heen en kijk of er een doorgang naar de achtertuinen is. Die is er niet. Als ik terugkom, staat meneer met zijn bovenbuurman te praten. Gelukkig kan de buurman de voordeur openen. We gaan naar binnen, naar het kleine halletje bij de traplift. Daar is het in elk geval warmer.
Meneer trekt zijn handschoenen uit.
‘Zal ik maar meteen een pilsje nemen?’ zegt hij lachend.
We raken aan de praat. Ik vertel dat ik uit Colombia kom en in de buurt woon, samen met mijn vriend, die filmmaker is. Meneer vindt het interessant. Hoewel praten door zijn afasie moeilijk voor hem is, kan hij me goed volgen.
Na een tijdje vraag ik of de voordeur dicht kan, zodat het niet meer tocht. We staan met z’n allen dicht op elkaar in het halletje. Ik ga op een traptrede zitten en bel mijn vriend. Niet veel later wordt er op de deur gebonkt: hij is er.
Mijn vriend stelt zich voor aan meneer. Meneer heeft er zichtbaar plezier in. We zijn nu met meer mensen bij elkaar.
De tijd gaat langzaam voorbij. Dan horen we boven ons de deurbel. De slotenmaker is er. Mijn vriend doet open. Een jonge man staat voor de deur.
‘De slotenmaker, meneer. Wat kan ik voor u betekenen?’
‘Heel veel,’ zeg ik. ‘We kunnen niet naar binnen. De sleutels zijn weg.’
‘Komt goed, mevrouwtje.’
We gaan naar boven. De slotenmaker werkt vakkundig en heeft de deur snel open. Wat zijn we blij dat we naar binnen kunnen. We zijn verkleumd; aan deze kou ben ik nog niet gewend.
Binnen is meneer opgewekt. Hij vraagt mijn vriend het kratje bier naar boven te brengen. Even later staat het in de keuken.
Dan wijst meneer naar het sleutelrekje naast de voordeur.
‘Kijk, daar hangen ze. De sleutels!’
Ik kijk naar het rekje en vraag me af hoe we zonder sleutels zijn vertrokken.
Er wordt op de deur geklopt. Het is de bovenbuurman, die komt informeren of alles goed is. Meneer nodigt hem uit om binnen te komen.
Langzaam verandert de situatie. Wat begon als een probleem voor een gesloten deur, wordt een onverwacht samenzijn. De slotenmaker, mijn vriend, de buurman en ik zijn bij meneer thuis. Meneer nodigt ons uit om samen een biertje te drinken in de woonkamer.
Misschien heeft hij de sleutels per ongeluk laten hangen. Misschien ook niet. Ik kan het niet weten. Maar ik vraag me af of er in dat vergeten moment ook een verlangen schuilging: naar gezelschap, naar mensen om zich heen.
Meneer zit tussen zijn gasten. Even staat niet zijn rolstoel centraal, of de moeite die praten hem kost. Er zijn mensen bij hem. Hij heeft de regie over het moment en deelt zijn huis met ons.
Een ironisch lachje speelt om zijn mond.
We vullen de glazen en proosten op de goede afloop. Buiten is het nog steeds koud, maar binnen is het warm geworden.
Vandaag is er, zomaar, een moment van geluk.
Misschien is dat ook een vorm van zorg: niet alleen helpen met wat nodig is, maar ruimte maken voor ontmoeting. Soms begint die ontmoeting met een klein probleem, een open deur en mensen die even blijven.
De magie van de zorg.